جشن ملی
تأملی بر چهار شنبه سوری _ در کاشمر _
بایدها ونبایدها
حضور بسیار پررنگ شهروندان در مراسم چهارشنبه سوری، بدون هیچ گونه دعوت و هماهنگی توسط هیچ نهاد دولتی و یا غیر آن، این نکته را به ذهن متبادر می سازد که پاس داشت مراسم یاد شده از پررنگ ترین مراسم ملی در ایران است. جمعیت انبوه و حضور هزاران دستگاه اتومبیل را که شب چهار شنبه به سمت شمال کاشمر در حرکت بود، هر ناظری را به تأمل وامی دارد و ایجاد توقع می کند که ( دست کم در کاشمر با این پدیده ی میمون ولی تحریف شده ) می بایست نگاهی منطقی تر و بزرگ تر صورت گیرد و بستری مناسب تر از آن چه بود مهیا گردد.
و اما بعد :
نخست: نگارنده که به اتفاق خانواده ام و با هدف یک تیر و دو نشان هم فال و هم تماشا، هم گردش و شریک در شادی دیگران و هم تهیه ی سوژه، قصد عزیمت بدین منطقه را کردیم به منظور فرار از ترافیک بلوار سید مرتضا از راه خاکی کنار پادگان قدس که هم جوار منطقه ی مسکونی ماست را انتخاب نمودم تا پس از صرف شام در یکی از آلاچیق های جاده ی نیشابور به جمع شاداندیشان مراسم چهارشنبه سوری بپیوندم. دربدو ورود به جاده ی آسفالت، مأموران محترم نیروی انتظامی مرا، امر به بازگشت از راه ناهموار و سنگلاخی آمده کردند . اصرارمرا بر ادامه ی مسیر با برداشتن نمره ی اتومبیلم و برگشت از مسیر آمده به پایان بردم.واین یعنی ماحق صحبت محترمانه واقناع یکدیگر رانداریم.شهر،یعنی پادگان ورابطه ی فرمانده وسرباز!
دوم : انسداد جاده ی نیشابور و تجمع مردم در فاصله ی حدود یک صد متر تا میدان سید مرتضا، ترافیک شدید اتومبیل و ازدحام جمعیتی ایجاد می کند که کنترل آن برای نیروهای محترم امنیتی دردسر زاست. این ازدحام شدید جمعیتی، موجب یک سری تنش ها میان جوانان و برخی از نیروهای امنیتی می گردد، که دست کم زیبنده ی نیروهای محترم امنیتی و به ویژه انتظامی نیست؛ ضمن این ک تراکم شدید جمعیت و آتش بازی جوانان خطراتی هم برای مردم ایجاد می کند.
تا جایی که نگارنده را یاد است در طی بیست سال گذشته این آیین به درجات متفاوت از طرف مردم برگزار می شده و جمعیت ( به ویژه در سالیان اخیر که استقبال بیش تری از این آیین می شود ) در مسافت 30 کیلومتری کاشمر تا ریوش پراکنده بودند و مشکلات کم تری هم برای مردم و هم برای نیروهای امنیتی داشت.
سوم : برخورد نیروهای محترم انتظامی بسیار منطقی و سنجیده بود و با ایجاد بستر مناسب و برخورد محترمانه،از هر گونه تنش پیش گیری می کرد. اما متأسفانه برخی از نیروهای بسیجی به ویژه آن ها که سن و سال کم تری داشتند با برخوردهای احساسی و تنگ نظرانه بسترساز تنش هایی می شدند که حداقل یک مورد را نگارنده از دور شاهد بود که با وساطت نیروی انتظامی به مشاجره ی لفظی پرداختند. برخوردبسیجیان با مأمورنیروی انتظامی و هم چنین گرفتن عکس و فیلم توسط نیروهای بسیجی ،تنشی را دامن می زد که با وساطت مردم و از جمله راقم این سطور خوش بختانه پایان یافت.
چهارم : منطقه ی در نظر گرفته شده برای برگذاری چهارشنبه سوری که در مجاورت پارک جنگلی سید مرتضاست، جای مناسبی به نظر نمی رسد؛ چرا که براثربی مبالاتی برخی از درختان آتش گرفته بود و باز تعدادی از همین مردم بودند که با کمک مأموران اقدام به خاموشی آن کردند.
پیش نهاد :
الف : چون مردم کاشمر برخلاف سایر شهرها از شهر بیرون آمده و به دامان طبیعت پناه می برند، خطر ایجاد شده از محل برگزاری چنین آیینی نسبت به سایر شهرها(که درکوچه وخیابان هستند) کم تر است. بنابراین به نظر می رسد اگر جاده ی نیشابور مسدود نشود زحمت کم تری برای مردم و نیروهای محترم امنیتی ایجاد می گردد.
ب : اگر تشخیص مسئولین بر کنترل مردم در محدوده ای مشخص است، بهتر است این کار در مجاورت تپه های احداث پایه یکم صورت پذیرد تا جنگل و سید مرتضا آسیب کم تری ببینند.
ج : مسئولین محترم انتظامی_ امنیتی که در مدیریت بحران تبحّر لازم را دارند خوب است برای کنترل چنین مراسمی نیز، مدیریتی واحد در نظر بگیرند،تا از دوگانه گی در تصمیم و نیز نحوه ی برخورد با متخلفین پیش گیری شود. شک نیست که نیروی محترم انتظامی با کادر متخصص و مجرّب خویش و ارتباط دایمی شان با مردم در این گونه مواقع کم هزینه تر و موفق تر عمل می کنند.
پنجم : مردم در کنار سایر امور زنده گی شان، در نبود بسیاری از امکانات تفریحی و سرگرمی در مقایسه با سایر نقاط جهان، نیاز به شادی نیز دارند. بنابراین لازم است با دید بازتری به پاس داشت سنت های شادی آفرین آنان نگریسته شود.
ششم : همان گونه که در ابتداگفته شد، حضور بدون دعوت و هماهنگی مردم در این حجم گسترده ،سؤال معناداری را مطرح می کند، که باید این شور و هیجان از طرف مسئولین دیده شود و به فکر پاسخی درخورباشند.تهیه ی فیلم های ملال انگیزوتکراری، اندرمذمـّت چهارشنبه سوری وعواقب ناگوار آن، دردی را دوا نمی کند. به جای تجویز این داروهای بی خاصیت، بهتر است توسط هنرمندان راستین، فیلم ها و مستنداتی تهیه و پخش شود تا مردم شیوه ی اجرای صحیح این آیین باستانی را یاد بگیرند. شور و هیجان مردم و به ویژه جوانان در پاس داشت آیین های کهن و ملی با نصیحت و یا قلب واقعیت تحلیل پذیر نیست.
اگر حضور مردم را در مناسبت هایی که ما می پسندیم، لازم داریم؛ باید به ذائقه ی آنان نیز احترام بگذاریم و بستر مناسب را برای پسند آنان فراهم سازیم، وگرنه دیوار بی اعتمادی روز به روز بلندتر خواهد شد و این به نفع هیچ کس نیست. یک بار و برای همیشه چشم بصیرت را به سوی مردم باز کنیم،و به آنان احترام بگذاریم. بی شک آنان احترام گزار و منّت پذیر خواهند بود.
زنده گی تان سرشار از شادی و جشن باد.