هویت نگار
مصدر شناسنامه ی ملّی
( بزرگ داشت سخن سرای توس)
بیست و پنجم اردی بهشت روز بزرگ داشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، سخن سرای شهیر ایرانی، احیا کننده ی زبان پارسی و اساطیر ایرانی است. او متولد 329 هـ.ق در روستای « پاژ » از تابران توس است. وی در سن 88 ساله گی و به سال 411 هـ.ق درگذشت و در زادگاهش به خاک سپرده شد. فردوسی اثر جاودانه ی خویش را در چهل ساله گی شروع کرد و پس از سی سال تلاش میراث ماندگار خویش را به فرجام رساند.
« شاه نامه » اثر جاودان فردوسی، بازتاب دهنده ی روح ایرانی و تبلور طبع بلند و انسان مدار اسلاف ما از گذشته های بسیار دور تا به امروز است. این اثر ستایش گر آرمان های والای ایرانیان است، که پیوسته در تلاش بوده اند به شیوه های انسانی ،شرافت مندانه و دادگرانه به زنده گی ادامه دهند و با پرورش و قداست بخشی به روحیه و طبع شاداندیش ایرانیان به تعامل و هم زیستی با همگنان و همسایگان روزگار بگذرانند.
در بخشی از این اثر جاودانه ، فردوسی از تحقیر و بیدادی که از تازیان بر ایرانیان پاک نهاد روا داشته سخن می گوید. هرچند بسیاری از شخصیت های بزرگ شاه نامه جنبه ای نمادین و افسانه ای _ اسطوره ای دارند؛ با این همه آن چه می کنند و یا می گویند بیان گر آرمان های به دل آرزو شده و یا فروکوفته شده ی ایرانیان در پهنه ی تاریخ است، که هنوز هم در قالب های تازه در حال باز تولید شدن است.
" شاه نامه" شناسنامه ی ملّی ایرانیان است.
حکیم توس، در بخشی از شاه نامه، در نامه ای که رستم فرخزاد خطاب به برادرش می نویسد، اوضاع آشفته و اسف بار ایرانیان را پس از هجوم تازیان به ایران در دوران پادشاهی یزدگرد،پیش بینی می کند. ابیات زیر تنها اشاره ای است گذرا و نیز پیش گویی آن چه قرار است بر ایرانیان مستولی گردد.
تبه گردد این رنج های دراز نشیبی درازست پیش فراز
بپوشند ازیشان گروهی سیاه ز دیبا نهند از بر سر کلاه
ز پیمان بگردند و از راستی گرامی شود کژّی و کاستی
نهان بدتر از آشکارا شود دل شاهشان سنگ خارا شود
شود بنده ی بی هنر شهریار نژاد و بزرگی نیاید به کار
از ایران و از ترک و از تازیان نژادی پدید آید اندر میان
نه دهقان نه ترک و نه تازی بود سخن ها به کردار بازی بود
زیان کسان از پی سود خویش بجویند و دین اندر آرند پیش
شعر فردوسی با وجود دیرینه سالی اش کهنه گی نداشته و هم چنان خواندنی است و آموزنده. بخش های قابل توجهی از شاه نامه کماکان تازه و امروزی می نماید.